Birbiriyle ilişkili birden fazla değeri tek bir değişkende tutmamıza yarayan veri tipidir. JavaScript’te diziler nesnelerin özel bir türüdür. Diziye ait elemanlar index adı verilen bir sıra numarasıyla tutulur ve dizinin herhangi bir elemanına erişmek için o sıra numarası kullanılır. Sıra numarası sıfırdan başlar, yani diziye ait baştan 1. elemana ait sıra numarası 0’dır.

Teknik olarak dizilerde farklı türlerde verileri tutabilirsiniz mesela bir diziye ait elemanlardan bazıları nümerik, bazıları string, hatta boolean değerler olabilir fakat verimlilik açısında birbiriyle ilgili aynı tipte verileri tutmak daha iyi bir kodlama pratiği olacaktır.

Dizi tanımlarken köşeli parantezler içerisine elemanlar birbirinden virgül ile ayrılarak yazılır.

const meyveler = ['elma', 'armut', 'çilek'];
console.log(meyveler[0]); //konsola 0. indeksli eleman olan 'elma' yazar.

//array constructor ile dizi oluşturmak. (Pek fazla kullanılmamaktadır)
const favoriRenkler = new Array('bordo', 'lilak', 'beyaz');
console.log(favoriRenkler); //konsola elemanları ['bordo', 'lilak', 'beyaz'] sıralar.

const ile tanımlanmış değişkenlerin (const sözcüğü bir sabiti belirtir fakat hiçbir zaman değişmeyeceği algısını ortadan kaldırmak için var ve let sözcüğünde olduğu gibi değişken tanımlama sözcüğü olduğunu kabul edebiliriz) değiştirilemediğini söylemiştik. Nümerik ve string tipteki veriler için geçerlidir. Diziler, nesneler, fonksiyonlar gibi türler için geçerli değildir, sadece yeniden atama yapamazsınız. Örnek verecek olursak:

const dizi = [1, 2, 3, 4];
dizi = [5, 6, 7]; //HATA, const ile deklare edilmiş ise yeniden atama yapılamaz. 

Fakat diziye eleman ekleme, çıkarma işlemi, elemanlara ait değerin değiştirilmesi yapılabilir.

const bitkiler = ['fesleğen', 'maydanoz', 'nane'];
console.log(bitkiler); //konsola ['fesleğen', 'maydonoz', 'nane'] yazar.

//maydanoz elemanını papatya ile değiştirmek istersek
//Bu elemana indeks nosu olan 1 ile erişip sonrasında onu değiştirebiliriz
bitkiler[1] = 'papatya'; 
console.log(bitkiler); //konsola ['feslegen', 'papatya', 'nane'] yazar.

Dizinin Boyu (Eleman Sayısı)

length özelliğini (property) kullanarak verilen dizinin boyunu (eleman sayısını) alabiliriz.

const meyveler = ['elma', 'armut', 'çilek', 'portakal'];
console.log(meyveler.length); // 4

Bir dizinin eleman sayısını almak bize bazı kolaylıklar sağlamaktadır. Mesela dizinin eleman sayısını bilmiyoruz ve dizinin sonuncu ve sondan birinci elemanlarına ulaşmak istiyoruz.

Aşağıdaki örnekte günlük sıcaklık ortalamalarınından oluşan bir dizimiz var ve biz son günün sıcaklık ortalamasını alıp bir değişkene atayalım. Dizi elemanlarını tek tek saymak yerine length özelliğini kullanarak eleman sayısını kolayca buluruz. Son elemana ise {dizininboyu – 1} ile erişebiliriz. Dizilere ait elemanların sıra nosunun 0 ile başladığını unutmayalım, örneğin 60 elemanlı bir dizide son elemanın sıra nosu 59 olacaktır. Yani eleman sayısının 1 eksiği.

const ortalamalar = [21.2, 23.4, 20.7, 20.3, 26.5, 23.9, 19.9, 20.5, 21.7, 19.3];
const sonGunOrtalamasi = ortalamalar[ortalamalar.length - 1];
console.log(sonGunOrtalamasi); //19.3

Dizilerde İşlemler

Dizi .push() Metodu

JavaScript dizilerde kullanılan .push() metodu dizinin sonuna bir ya da birden fazla eleman eklemek için kullanılır.

.push() metodu orijinal diziyi değiştirir ve oluşan yeni dizinin boyunu döndürür.

const sepet = ['ekmek', 'zeytin', 'peynir'];
sepet.push('çay', 'şeker'); // geriye 5 dönderir.
//dizinin sonuna iki yeni eleman eklendi.
console.log(sepet); //konsola ['ekmek', 'zeytin', 'peynir', 'çay', 'şeker'] yazar.

Dizi .pop() Metodu

.pop() metodu dizinin en sonundaki elemanı kaldırır ve o elemanı return eder (döndürür).

const omletMalzeme = ['yumurta', 'tuz', 'karabiber', 'tereyağı', 'mantar'];
omletMalzeme.pop(); // 'mantar'
console.log(omletMalzeme); // ['yumurta', 'tuz', 'karabiber', 'tereyağı']

Dizi shift() Metodu

.shift() metodu dizinin en başındaki elemanı kaldırır ve o elemanı return eder (döndürür).

const corbalar = ['paça', 'mercimek', 'ezogelin', 'yayla'];
corbalar.shift(); // 'paça'
console.log(corbalar); // ['mercimek', 'ezogelin', 'yayla']

Dizi unshift() Metodu

unshift() metodu dizinin en başına bir ya da daha fazla eleman eklemek için kullanılır. Geriye yeni oluşan dizinin eleman sayısını döndürür.

const sicakIcecekler = ['çay', 'kahve', 'mocha'];
sicakIcecekler.unshift('espresso', 'cappuccino'); // 5
console.log(sicakIcecekler); // ['espresso', 'cappuccino', 'çay', 'kahve', 'mocha']

devamı pek yakında eklenecektir!

Bir Yorum Yaz